ПОКОЛІННЯ ВІЙНИ У ПУБЛІЧНОМУ ПРОСТОРІ: ПОЛІТИЧНИЙ, ГУМАНІТАРНИЙ ТА МЕДІЙНИЙ ВИМІРИ

Ключові слова: права дитини, інформаційна політика, гуманітарна безпека, російсько-українська війна.

Анотація

Дослідження присвячене темі медійного висвітлення неповно(мало)літніх під час російсько-української війни, як свідків війни. Методологія базується на загальнонаукових та журналістських методах. Наукові факти або свідчення посадових осіб та учасників подій, зафіксовані в журналістських матеріалах, були зібрані з використанням методу спостереження, порівняння. У статті обговорюється право дитини брати участь у розв’язанні власних проблем, що є базовим принципом так званого Підходу до медіа, заснованого на правах дитини. З переходом до нового наративу, неповнолітніх сприймають не як пасивних об’єктів медіа, а як активних учасників подій. Встановлення рамок (у тому числі обмежень, що стосуються війни) і дотримання етичних журналістських стандартів включає пошук ефективних рішень, що пов’язано з теорією фреймування Ірвіна Гофмана. Дослідження базується на роботах як вітчизняних, так і закордонних експертів у галузі журналістики. Запропоновано три напрями, що формують розуміння того, як тема дітей висвітлюється в масмедіа. Вважається, що фактична функція відповідає за збір даних і передачу стислої інформації для широкої аудиторії. Морально-етична функція поєднує моральні принципи та професійні стандарти журналістики. Мотиваційна функція спонукає журналістів та аудиторію до соціальної солідарності під час війни з метою підтримки вразливих груп через міжнародні ініціативи, правозахисні організації чи волонтерські рухи. Виявлено, що особливу важливість представляють публікації, спрямовані на консолідацію зусиль суспільства для захисту цих вразливих груп від наявних і потенційних загроз (короткострокова мета) та з метою збереження майбутнього нації (довготривала перспектива). Встановлено, що журналіст покликаний стати модератором, здатним захищати права дітей, дотримуючись професійних етичних стандартів та усвідомлюючи наслідки modus operandi РФ стосовно осіб, які не досягли повноліття.

Посилання

Al-Zoubi, S. F. (2022). Ethical aspects in media towards children in armed conflict. International Journal of Research and Review, 9(4), 1–7. doi: https://doi.org/10.52403/ijrr.20220418. [in English]. [Al-Zoubi S. F. Ethical Aspects in Media towards Children in Armed Conflict. International Journal of Research and Review. 2022. Vol. 9, No. 4. P. 1–7. DOI: https://doi.org/10.52403/ijrr.20220418].
Bansal, M. (2024, August 19). Guidelines for ethical reporting on children in conflict. International Journalists’ Network. https://ijnet.org/en/story/guidelines-ethical-reporting-children-conflict [in English]. [Bansal M. Guidelines for ethical reporting on children in conflict. International Journalists’ Network. URL:
https://ijnet.org/en/story/guidelines-ethical-reporting-children-conflict (date of access: 21.01.2026)].
Caselli, I. (2024, May 2). How should media cover children in conflict? . First 1,000 Days. https://irenecaselli.substack.com/p/how-should-media-cover-children-in-conflict [in English]. [Caselli I. How should media cover children in conflict? First 1,000 Days. URL: https://irenecaselli.substack.com/p/how-should-media-
cover-children-in-conflict (date of access: 05.01.2026)].
Children of war. (n. d.). Children of war / Children’s Stories. 24 February 2022 – 11 March 2026 [in English]. [Children’s Stories. Children of war. URL: https://childrenofwar.gov.ua/en/stories-of-children/ (date of access: 21.01.2026)].
Didenko, Y. (2025, June 18). How to ethically interview children during wartime: “Voices of Children” launches free course for media professionals. Voices of Children. https://voices.org.ua/news/yak-etichno-intervyuvati-ditej-pid-chas-vijni-golosi-ditej-zapustili-bezoplatnij-kurs-dlya-medijnikiv [in Ukrainian]. [Діденко Ю. Як етично інтерв’ювати дітей під час війни: «Голоси дітей» запустили безоплатний курс для медійників. Voices of Children. URL: https://voices.org.ua/news/yak-etichno-intervyuvati-ditej-pid-chas-vijni-golosi-ditej-zapustili-bezoplatnij-kurs-dlya-medijnikiv (дата звернення: 21.01.2026)].
Holub, O., Romanyuk, O. (2025, March 24). Ukrainian media are talking about children, but mostly in the language of reports and stereotypes. Institute of Mass Information. https://imi.org.ua/monitorings/ukrayinski-media-govoryat-pro-ditej-ale-zdebilshogo-movoyu-zvitiv-i-stereotypiv-doslidzhennya-imi-i67292
[in Ukrainian]. [Голуб О., Романюк О. Українські медіа говорять про дітей, але здебільшого мовою звітів і стереотипів. Інститут масової інформації. URL: https://imi.org.ua/monitorings/ukrayinski-media-govoryat-pro-ditej-ale-zdebilshogo-movoyu-zvitiv-i-stereotypiv-doslidzhennya-imi-i67292 (дата
звернення: 10.01.2026)].
Holysh, H., Lysytsia, L. (2020). Life of children and adolescents in central Ukraine under the Nazi occupation regime (1941–1944). Visnyk of Cherkasy University. Series: Historical Sciences, (1), 119–128. doi: https://doi.org/10.31651/2076-5908-2020-1-119-128 [in Ukrainian]. [Голиш Г., Лисиця Л. Життя дітей і підлітків
центральної України в умовах нацистського окупаційного режиму (1941–1944 рр.). Вісник Черкаського університету. Серія «Історичні науки». 2020. № 1. С. 119–128. DOI: 10.31651/2076-5908-2020-1-119-128. URL: https://doi.org/10.31651/2076-5908-2020-1-119-128].
Law of Ukraine On Amendments to the Law of Ukraine “On the Protection of Childhood” regarding the protection of the rights of deported and forcibly displaced children No. 4438-IX (2025, May 14). Vidomosti of the Verkhovna Rada of Ukraine 2025, No. 39, Art. 164. https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/4438-20#n15 [in Ukrainian]. [Про внесення змін до Закону України «Про охорону дитинства» щодо захисту прав депортованих, примусово переміщених дітей : Закон України від 14.05.2025 р. № 4438-IX. Відомості Верховної Ради (ВВР) України, 2025, №39, ст. 164. URL: https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/4438-20#n15 (дата звернення: 10.02.2026)].
Onyejelem, T. E. (2025). Whose Story Is It? Media Portrayals of Children in Conflict and Migration Contexts. BIRCI-Journal, 8(3), 1–15. doi: https://bircu-journal.com/index.php/birci/article/view/8104 [in English]. [Onyejelem T. E. Whose Story Is It? Media Portrayals of Children in Conflict and Migration Contexts. Budapest International Research and Critics Institute Journal (BIRCI-Journal). 2025. Vol. 8, No. 3. P. 1–15. DOI: https://bircujournal.com/index.php/birci/article/view/8104 (date of access: 18.01.2026)].
Office of the UN High Commissioner for Human Rights (OHCHR) (2024). Report «The impact of the armed conflict and occupation on children’s rights (2022, February 24 – 2024, December 31)». https://hrmmu-3-year-update.my.canva.site/children-report [in English]. [The impact of the armed conflict and occupation on children’s rights (24 February 2022 – 31 December 2024). Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights (OHCHR). URL: https://hrmmu-3-year-update.my.canva.site/children-report (date of access: 08.12.2025)].
Russia has taken the childhood of millions of children (2024, June 1). Crimean Tatar Resource Center. https://ctrcenter.org/uk/rf-zabrala-dytynstvo-u-miljoniv-ditej-4 [in Ukrainian]. [РФ забрала дитинство у мільйонів дітей. Кримскотатарський Ресурсний Центр. URL: https://ctrcenter.org/uk/rf-zabrala-dytynstvo-
u-miljoniv-ditej-4 (дата звернення: 21.01.2026)].
UN Human Rights Office of the High Commissioner. (2022, July 15). Children affected by armed conflict and violence. https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/07/children-affected-armed-conflict-and-violence [in English]. [Children affected by armed conflict and violence. UN Human Rights Office of the
High Commissioner. URL: https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/07/children-affected-armed-conflict-and-violence (date of access: 21.01.2026)].
UNICEF–Ukraine. (2026, February 17). More than a third of Ukraine’s children remain displaced four years into war – UNICEF. [Press release]. https://share.google/cIeowl5BvkbNLq4UT [in Ukrainian]. [Чотири роки війни: понад третина українських дітей залишаються переміщеними – ЮНІСЕФ. ЮНІСЕФ–Україна. URL: https://share.google/cIeowl5BvkbNLq4UT (дата звернення: 27.02.2026)].
Опубліковано
2026-05-29
Як цитувати
Задорожня, А. Г. (2026). ПОКОЛІННЯ ВІЙНИ У ПУБЛІЧНОМУ ПРОСТОРІ: ПОЛІТИЧНИЙ, ГУМАНІТАРНИЙ ТА МЕДІЙНИЙ ВИМІРИ. Міжнародні та політичні дослідження, (41), 123-131. https://doi.org/10.32782/2707-5206.2026.41.10
Розділ
ТЕОРІЯ ТА ІСТОРІЯ ПОЛІТИЧНОЇ ДУМКИ. АКТУАЛЬНІ ПРОБЛЕМИ ПОЛІТИЧНОГО ДИСКУРСУ